Jak brak snu wpływa na Twoje zdrowie psychiczne?

ARTYKUŁ SEN PORADY

Jak brak snu wpływa na Twoje zdrowie psychiczne?

Zanim przejdziemy do negatywnej strony snu (czyli tego, co dzieje się z Twoim organizmem i zdrowiem psychicznym kiedy jest go za mało) skupmy się na tym, dlaczego sen jest tak ważny.

ARTYKUŁ SEN PORADY

Jak brak snu wpływa na Twoje zdrowie psychiczne?

Zanim przejdziemy do negatywnej strony snu (czyli tego, co dzieje się z Twoim organizmem i zdrowiem psychicznym kiedy jest go za mało) skupmy się na tym, dlaczego sen jest tak ważny.

Słyszałeś/aś kiedyś takie stwierdzenie, że sen to “ładowanie baterii”? Dokładnie tak to działa. Czas snu to dla Twojego organizmu czas regeneracji i odpoczynku - układ nerwowy uspokaja się i przygotowuje na kolejny dzień, wzmacnia się układ odpornościowy, organizm oczyszcza się z toksyn. Kiedyś brak snu był formą tortury - więźniom nie pozwalano spać, dopóki nie zdradzili ważnych informacji - to pokazuje jak istotny wpływ na organizm ma sen.

Kiedy brak snu staje się poważnym problemem.

Na pewno w życiu zdarzyło Ci się nie przespać kilku nocy z różnych powodów, np. nauki do późna, pracy, imprezy itp. O ile było to tylko kilka wybiórczych, świadomie “zarwanych nocy” to jeszcze nie mówimy o problemie. Jak rozpoznać kiedy powinieneś/aś udać się do specjalisty? Jeśli conajmniej 3 noce w tygodniu:

• masz trudności z zasypianiem,
• często wyburzasz się ze snu,
• w ogóle nie przesypiasz nocy.

Takie objawy utrzymujące się przez dłuższy czas prowadzą do bezsenności - jednostki chorobowej zdefiniowanej przez Międzynarodową Klasyfikację Chorób. Jeśli nie jesteś pewnien/na, czy powinneś/aś zgłosić się do specjalisty, możesz wykonać proste ćwiczenie:

Przez 2 tygodnie zapisuj w kalendarzu:

• Kiedy kładziesz się do łóżka?
• Kiedy zasypiasz?
• Ile razy budziłeś się w nocy?
• O której godzinie wstajesz z łóżka?
• Jak się czujesz następnego dnia? (Znużenie? Irytacja? Problemy z koncentracją?)

Jeśli po tym czasie zobaczysz, że 3-4 noce w tygodniu są "zepsute", a Ty czujesz, że cierpi na tym Twoja praca i życie - to znak, że warto porozmawiać o tym z lekarzem lub psychologiem.

Przez 2 tygodnie zapisuj w kalendarzu:

• Kiedy kładziesz się do łóżka?
• Kiedy zasypiasz?
• Ile razy budziłeś się w nocy?
• O której godzinie wstajesz z łóżka?
• Jak się czujesz następnego dnia? (Znużenie? Irytacja? Problemy z koncentracją?)

Jeśli po tym czasie zobaczysz, że 3-4 noce w tygodniu są "zepsute", a Ty czujesz, że cierpi na tym Twoja praca i życie - to znak, że warto porozmawiać o tym z lekarzem lub psychologiem.

Skutki przewlekłego braku snu

Najdłuższy w pełni udokumentowany czas, który zdrowy człowiek wytrzymał bez snu, to 11 dni i 25 minut. Rekord ten ustanowiony został w 1963 roku przez wówczas 17-letniego Randy'ego Gardnera w ramach projektu naukowego w kalifornijskiej szkole średniej – wskutek eksperymentu Randy doświadczył halucynacji, urojeń, problemów z koncentracją, a nawet utraty węchu i smaku, mimo że nie miał poważniejszych problemów zdrowotnych. To ekstremalny przykład, do czego może doprowadzić przewlekły brak snu. U przeciętnego człowieka, przewlekły brak snu może doprowadzić m.in. do:

• problemów emocjonalnych - sen to kluczowy element regulacji emocji. Bez niego stajemy się bardziej drażliwi, nerwowi i podatni na wahania nastroju. Badania pokazują, że już po jednej nieprzespanej nocy poziom lęku może wzrosnąć nawet o 30%! To dlatego, że brak snu aktywuje w mózgu ciało migdałowate, które odpowiada za reakcje lękowe i strach, a jednocześnie osłabia pracę kory przedczołowej, która te emocje kontroluje. Jesteś bardziej impulsywny/na, łatwiejj wyprowadzić Cię z równowagi i trudniej radzisz sobie ze stresem.
• dwukrotnego zwiększenia ryzyka depresji - to jeden z najpoważniejszych wniosków z badań. Przewlekły brak snu podwaja ryzyko zachorowania na depresję. Wiele badań wskazuje na to, że bezsenność jest nie tylko objawem depresji, ale może być jej czynnikiem wyzwalającym. Dzieje się tak, ponieważ brak snu zaburza równowagę neuroprzekaźników, takich jak serotonina i dopamina, które są kluczowe w regulacji nastroju.
• kłopotów z koncentracją i pamięcią - po nieprzespanej nocy nie tylko ciężko jest się skupić. To, co przyswajasz, ulatuje z pamięci. Dlaczego? Bo sen, a zwłaszcza jego głębokie fazy, jest niezbędny do konsolidacji, czyli utrwalania wspomnień. Bez tego procesu informacje nie przechodzą z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej. Zauważasz to w pracy, gdy podejmujesz słabsze decyzje, robisz więcej błędów i masz problem z kreatywnym myśleniem.
• zwiększenia ryzyka wystąpienia innych zaburzeń - brak snu ma związek nie tylko z depresją. Sprzyja rozwojowi zaburzeń lękowych, nasila objawy w przypadku nerwicy i może być czynnikiem pogarszającym przebieg choroby afektywnej dwubiegunowej. Zaburzenia snu często są też pierwszym objawem nawrotu choroby u pacjentów zmagających się z zaburzeniami psychicznymi.

Pamiętaj! Sen to fundament, na którym budujemy naszą psychiczną odporność. Bagatelizowanie deficytów w tym zakresie to igranie z własnym zdrowiem. Dbaj o sen, tak jak dbasz o zbilansowaną dietę czy aktywność fizyczną.

A jeśli czujesz, że Twój problem ze snem jest już przewlekły, nie czekaj! Porozmawiaj ze specjalistą. Wczesna interwencja to najlepszy sposób, żeby uniknąć poważniejszych konsekwencji.